Соңғы екі айда Үндістандағы жаңа тәж эпидемиясының екінші толқынының тез өршуі індетке қарсы жаһандық күрестегі ең маңызды оқиғаға айналды. Өршіп тұрған індет Үндістандағы көптеген зауыттардың жабылуына әкелді, ал көптеген жергілікті компаниялар мен көпұлтты компаниялар қиын жағдайға тап болуда.

Эпидемия күшейе түсуде, Үндістандағы көптеген салалар зардап шекті

Эпидемияның тез таралуы Үндістанның медициналық жүйесін қатты күйзеліске ұшыратты. Саябақтарда, Ганг жағалауында және көшелерде адамдардың мәйіттерді өртеп жіберуі таңқаларлық жағдай. Қазіргі уақытта Үндістандағы жергілікті үкіметтердің жартысынан көбі «қаланы жабуды» таңдады, өндіріс пен өмір бірінен соң бірі тоқтатылды, ал Үндістандағы көптеген негізгі салалар да ауыр зардаптарға тап болуда.

Сурат Үндістанның Гуджарат штатында орналасқан. Қала тұрғындарының көпшілігі тоқыма өнеркәсібіне қатысты жұмыстармен айналысады. Эпидемия өте ауыр, ал Үндістан әртүрлі деңгейдегі блокада шараларын енгізді. Сураттың кейбір тоқыма дилерлері өз бизнестерінің шамамен 90%-ға қысқарғанын айтты.

Үндістандық Сурат тоқыма дилері Динеш Катария: Суратта 65 000 тоқыма дилері бар. Орташа сан бойынша есептегенде, Сурат тоқыма өнеркәсібі күніне кемінде 48 миллион АҚШ долларын жоғалтады.

Сураттың қазіргі жағдайы Үндістан тоқыма өнеркәсібінің шағын көрінісі ғана, ал бүкіл Үндістан тоқыма өнеркәсібі тез құлдырауға тап болуда. Індеттің екінші рет өршуі шетелдік экономикалық қызметті либерализациялаудан кейін киімге деген сұраныстың артуына әкеліп соқты, ал көптеген еуропалық және американдық тоқыма тапсырыстары ауыстырылды.

Өткен жылдың сәуірінен биылғы жылдың наурызына дейін Үндістанның тоқыма және киім экспорты алдыңғы жылмен салыстырғанда 12,99%-ға, 33,85 миллиард АҚШ долларынан 29,45 миллиард АҚШ долларына дейін төмендеді. Олардың ішінде киім экспорты 20,8%-ға, ал тоқыма экспорты 6,43%-ға төмендеді.

Тоқыма өнеркәсібінен басқа, Үндістанның ұялы телефон өнеркәсібі де зардап шекті. Шетелдік БАҚ-тың хабарлауынша, Үндістандағы Foxconn зауытындағы 100-ден астам жұмысшыға инфекция диагнозы қойылған. Қазіргі уақытта зауыт өңдейтін Apple ұялы телефондарының өндірісі 50%-дан астамға қысқарды.

Үндістандағы OPPO зауыты да осы себеппен өндірісті тоқтатты. Эпидемияның ушығуы Үндістандағы көптеген ұялы телефон зауыттарының өндірістік қуатының күрт төмендеуіне әкелді, ал өндіріс цехтары бірінен соң бірі тоқтатылды.

Үндістан «Әлемдік фармацевтикалық фабрика» атағына ие және әлемдегі генерик дәрі-дәрмектердің шамамен 20%-ын өндіреді. Оның шикізаты фармацевтикалық саланың барлық тізбегіндегі маңызды буын болып табылады, ол жоғары және төменгі ағындармен тығыз байланысты. Жаңа тәж эпидемиясы үнді зауыттарының жұмыс қарқынының күрт төмендеуіне әкелді, ал үнді фармацевтикалық делдалдары мен API компанияларының жұмыс қарқыны шамамен 30%-ды құрайды.

Жақында «German Business Week» басылымы кең ауқымды карантин шараларына байланысты фармацевтикалық компаниялардың іс жүзінде жабылғанын және Үндістанның Еуропа мен басқа аймақтарға дәрі-дәрмек экспортының жеткізу тізбегі қазіргі уақытта күйреу жағдайында екенін хабарлады.

Эпидемия батпағында. Үндістандағы «гипоксияның» түпкі себебі неде?

Үндістандағы бұл індет толқынының ең алаңдатарлық тұсы - оттегінің жетіспеушілігінен көптеген адамдар қайтыс болды. Көптеген адамдар оттегі алу үшін кезекте тұрды, тіпті штаттардың оттегі үшін бәсекелесуі де болды.

Соңғы бірнеше күнде үнді халқы оксиметрлерді іздеп жүр. Ірі өндіруші ел ретінде танымал Үндістан неге адамдарға қажетті оттегі мен оксиметрлерді өндіре алмайды? Эпидемияның Үндістанға экономикалық әсері қаншалықты үлкен? Бұл әлемдік экономиканың қалпына келуіне әсер ете ме?

Оттегі өндіру қиын емес. Қалыпты жағдайда Үндістан күніне 7000 тоннадан астам оттегі өндіре алады. Эпидемия басталған кезде бастапқыда өндірілген оттегінің көп бөлігі ауруханаларда пайдаланылмады. Үндістанның көптеген компанияларында өндіріске тез ауысу мүмкіндігі болмады. Сонымен қатар, Үндістанда оттегіні жоспарлайтын ұлттық ұйым болмады. Өндіріс және тасымалдау қуаты жағынан оттегі тапшылығы байқалады.

Сәйкесінше, жақында БАҚ Үндістанда пульсоксиметрлердің жетіспеушілігі байқалып жатқанын хабарлады. Қолданыстағы оксиметрлердің 98%-ы импортталады. Пациенттің артериялық қанындағы оттегінің мөлшерін өлшеу үшін қолданылатын бұл шағын құралды өндіру қиын емес, бірақ Үндістанның өнім көлемі тиісті аксессуарлар мен шикізат өндірісінің болмауына байланысты артпайды.

Дин Ифан, Мемлекеттік кеңестің Даму зерттеулері орталығының Әлемдік дамуды зерттеу институтының зерттеушісі: Үндістанның өнеркәсіптік жүйесінде қолдаушы нысандар, әсіресе өзгеру мүмкіндігі жетіспейді. Бұл компаниялар ерекше жағдайларға тап болғанда және өндіріс үшін өнеркәсіптік тізбекті өзгерту қажет болғанда, олардың бейімделу қабілеті нашар.

Үндістан үкіметі өндірістің әлсіздігі мәселесін байқаған жоқ. 2011 жылы Үндістанның өңдеу өнеркәсібі ЖІӨ-нің шамамен 16%-ын құрады. Үндістан үкіметі 2022 жылға қарай өндірістің ЖІӨ-дегі үлесін 22%-ға дейін арттыру жоспарларын біртіндеп іске қосты. Indian Brand Equity Foundation мәліметтері бойынша, бұл үлес 2020 жылы өзгеріссіз қалады, тек 17% құрайды.

Қытай әлеуметтік ғылымдар академиясының Азия-Тынық мұхиты және жаһандық стратегия институтының қауымдастырылған ғылыми қызметкері Лю Сяосюэ қазіргі заманғы өндірістің үлкен жүйе екенін, ал жер, еңбек және инфрақұрылым қажетті қолдау жағдайлары екенін айтты. Үндістан жерінің 70%-ы жеке меншікте, ал халық санының артықшылығы жұмыс күшінің артықшылығына айналған жоқ. Қабаттасқан эпидемия кезінде Үндістан үкіметі қаржылық рычагтарды пайдаланды, бұл сыртқы қарыздың өсуіне әкелді.

Халықаралық валюта қорының соңғы есебінде «Үндістанның барлық дамушы нарықтар арасында қарыз коэффициенті ең жоғары» екені көрсетілген.

Кейбір экономистердің бағалауы бойынша, Үндістанның қазіргі апталық экономикалық шығыны 4 миллиард АҚШ долларын құрайды. Егер эпидемия бақылауға алынбаса, ол апта сайын 5,5 миллиард АҚШ доллары көлемінде экономикалық шығынға ұшырауы мүмкін.

Рахул Багалил, Ұлыбританиядағы Barclays Bank бас үнді экономисі: Егер біз пандемияны немесе эпидемияның екінші толқынын бақылауда ұстамасақ, бұл жағдай шілде немесе тамыз айларына дейін жалғасады, ал шығын пропорционалды түрде артып, шамамен 90 миллиард АҚШ долларына (шамамен 580 миллиард юань) жуық болуы мүмкін.

2019 жылғы жағдай бойынша Үндістанның жалпы импорты мен экспорты әлемдік көлемнің тек 2,1%-ын ғана құрады, бұл Қытай, Еуропалық Одақ және Америка Құрама Штаттары сияқты басқа ірі экономикалармен салыстырғанда әлдеқайда төмен.